OpenBoek 2017

ALGEMENE INFORMATIE OVER DE OPEN BOEK LEZINGEN:

De OpenBoek lezingen vinden plaats in de Nieuwe Kring, Oscar Mendliklaan 3, Aerdenhout.

Zaal open (voor een glaasje)            17.00 uur
Begin van de lezing                           17.30 uur       

Gemeenschappelijke maaltijd na afloop van de lezingen 18.45-20.00 uur.
(uitsluitend voor wie zich daarvoor tevoren hebben aangemeld)                 

Reserveren voor de maaltijd uiterlijk 12.00 uur op de dag voorafgaande aan de lezing bij René Stouthamer, e-mail: stouthamer-vanbiezen@hotmail.com of telefonisch 06 1639 6446
Leden genieten voorrang voor de maaltijd, wanneer zij zich ten minste een week voor de dag van de lezing opgeven.

Kosten:   Lezing    € 7,- voor leden en € 10, – voor niet-leden;

                 Maaltijd   € 12,- voor leden en € 15,- voor niet-leden, inclusief drankjes.

 

PROGRAMMA 2017

Woensdag 8 februari  17:00 uur Paul Cliteur over  “Bardot, Fallaci, Houellebecq, en Wilders”

Dit boek gaat over vier mensen in het bijzonder: de filmster Brigitte Bardot, de Italiaanse journaliste Oriana Fallaci, de Franse schrijver Michel Houellebecq en de Nederlandse politicus Geert Wilders. Wat deze (inderdaad zeer verschillende!) mensen gemeenschappelijk hebben, is een zekere zorg voor Europees en nationaal cultureel erfgoed, dat zij bedreigd zien door islamistische propaganda en geweldsdreiging. Wat zij willen, is op zijn minst daarover een discussie openen. Hoewel Cliteur het in sommige opzichten oneens is met wat door deze mensen wordt gezegd en geschreven, denkt hij toch dat die discussie moet worden gevoerd en dat het recht op vrije meningsuiting daarbij onverkort moet gelden.

Woensdag 1 maart 17:30 uur Cora Hollema over  “Een Amerikaans element”

De vader van de Amsterdamse societyportrettiste Thérèse Schwartzes vertegenwoordigde een Amerikaans element in haar karakter: zij deed alles op grote schaal en had een zekere durf, die Hollanders over het algemeen niet hebben. De schijnbaar moeiteloze virtuositeit van de geflatteerde, elegante portretten leidde in het sobere Nederland tot flink wat kritiek. Ook haar actieve rol in het publieke, bestuurlijke en culturele leven en de hoge prijzen die zij kon bedingen lokten reacties uit. Niettemin wist zij haar status van veelgevraagd portrettiste van de Nederlandse elite tot aan haar dood in 1918 te bestendigen. Cora Hollema vertelt het verhaal van de harde leerschool bij haar Amerikaans/Duitse vader, haar technisch raffinement en het hof, waar zij kind aan huis was. Het verhaal van een bijzondere persoonlijkheid en een uitzonderlijke carrière. Drs. Cora Hollema (1948), is socioloog, tentoonstellingsmaker en publicist, was werkzaam o.a. bij het Frans Halsmuseum, Museon, Universteitsmuseum Agnietenkapel en Slot Zeist.

Woensdag 22 maart 17:30 uur Nelleke  Noordervliet over  “Aan het eind van de dag”

Katharina Mercedes Donker, ex-minister en auteur van twee bestsellers over politiek en de rol van de vrouw, krijgt het verzoek mee te werken aan haar eigen biografie. Ze wil niet. Ze voert een aantal weerspannige gesprekken met haar aspirant-biografe, maar herinneringen dringen zich steeds meer aan haar op. Wat wil ze per se niet kwijt aan de biografe? Wat is te persoonlijk? Wat is te pijnlijk?
In een reeks sleutelscènes voert Nelleke Noordervliet haar hoofdpersoon terug naar de jaren zeventig-tachtig, naar Suriname en de DDR. Katharina Donker kijkt naar haar rol als dochter, echtgenote, vriendin, politica, publiek figuur. En moeder. Ze ontmaskert leugens en illusies die zij en haar generatiegenoten hebben aangehangen en maakt de rekening op van een leven van goede bedoelingen en tragische uitkomsten.
Geschreven met de analytische blik van een historicus, met psychologische finesse en ironisch stoïcijns zelfinzicht is Aan het eind van de dag een grootse roman over ouder worden, falen en doorleven

Woensdag 12 april 17:30 uur Frans Koot over  “Op reis met een Javaanse edelman”

Het boek is de vertaling van het reisverhaal ‘De reizen van radèn mas arjo Poerwolelono’, opgetekend door de Javaanse edelman radèn mas adipati arjo Tjondronegoro, regent van Kudus. Met de auteur reizen wij door het negentiende-eeuwse koloniale Java, langs tal van plaatsen die ook bij de huidige toerist nog in trek zijn. Hij toont ons het landschap vol bijzondere natuurverschijnselen en ruïnes van oude beschavingen, maakt ons deelgenoot van de vernuftigheden van de moderne techniek, vertelt verhalen uit de overlevering en bekritiseert de eigenaardigheden van het koloniale bestel. Menigeen met banden met of belangstelling voor het vroegere Indië biedt dit reisverhaal momenten van herkenning. Als hoge bestuursambtenaar en geletterde aristocraat vervulde Tjondronegoro een actieve rol in het ‘maatschappelijk spel’ van zijn tijd. Uitstekend op de hoogte van de westerse cultuur en literatuur, maar tegelijk doordrongen van de Javaanse waarden en tradities, pleitte hij voor meer en beter onderwijs en voor de verbreiding van de Javaanse letterkunde. Zijn reisverslag levert een boeiende kijk op ontwikkelingen in de voormalige kolonie in het algemeen en de hybride wereld van de elite in het bijzonder.

Frans Koot werkte na zijn studie Nederlandse taal- en letterkunde als uitgever en voltooide daarna zijn studie Javaanse taal en cultuur in Leiden.

Woensdag 3 mei 17:30 uur Paul van Tongeren: “Jacoba van Tongeren, een tragische verzetsheldin”

Dit boek is gebaseerd op de authentieke memoires van Jacoba van Tongeren (1903-1967) die -als enige vrouw- in de Tweede Wereldoorlog een grote verzetsgroep oprichtte en vijf jaar lang leidde: Groep 2000.
Groep 2000 zorgde tussen 1940 en 1945 voor zo’n 4500 onderduikers in Amsterdam en stond aan de wieg van het blad Vrij Nederland. In plaats van namen en adressen gebruikte Groep 2000 cijfercodes waardoor vrijwel iedereen de oorlog overleefde. De Groep telde circa 140 leden; van 85 van hen is een korte biografie opgenomen.
Het is uniek om het verzet gedurende de oorlogsjaren te zien door de ogen van de leidster van deze groep.
Zeventig jaar na afloop van de oorlog verschijnt het indrukwekkende verhaal van een sterke vrouw die, gesteund door haar geloof, met onvoorstelbare moed en uithoudingsvermogen een vitale en tot nu toe vrijwel onbekende rol in het Amsterdamse verzet heeft gespeeld en zo velen het leven heeft gered. Paul van Tongeren werkte op het terrein van conflictpreventie en vredesopbouw. Hij richtte een internationaal netwerk van vredesorganisaties op. In 2013 ontdekte hij de memoires van zijn tante Jacoba van Tongeren. Die had zij in 1965, vlak voor haar dood, geschreven. Na haar dood verdwenen de Memoires in een archief, waar Paul ze vond in 2013. Jacoba en Groep 2000 bleven tot 2015 onbekend.

Woensdag 31 mei 17:30 uur Otto Sondorp: “Keltische invloeden op het Christendom”

In deze lezing zal de spreker het hebben over de Keltisch-christelijke spiritualiteit.
Deze vorm van christendom is ontstaan tijdens de verovering van de Keltische gebieden in West Europa door de Romeinen in de eerste eeuwen van onze jaartelling. In ons deel van Europa is deze variant van het Christendom wat minder bekend, maar sinds het begin van de vorige eeuw hebben wereldwijd steeds meer mensen het leren kennen en waarderen. Vooral de nauwe aansluiting bij de natuur en natuurbeleving spreekt velen aan.  Op het eiland Iona, een van de Inner Hebrides voor de Schotse kust, is een religieuze gemeenschap gevestigd die actief probeert deze vorm van vroeg-christelijke traditie in stand te houden en die daarbinnen veel nieuwe en vernieuwende liturgische teksten heeft ontwikkeld.

De lezing gaat eerst in op de ‘heidense’ herkomst van deze vorm van christendom. Daarna wordt ingegaan op haar kenmerken en op enkele voorbeelden van Keltisch-liturgische teksten.

Ds Otto Sondorp is predikant in Santpoort en werkt daarnaast als interim-predikant. Zijn interesse voor de Keltisch-christelijke spiritualiteit vindt zijn oorsprong in een zoektocht naar ‘geaarde’  vormen van spiritualiteit. In de loop der jaren heeft hij zich verdiept in diverse vormen van spiritualiteit.
Zo organiseerde hij enkele jaren een conferentie over de verhouding tussen kerkelijke spiritualiteit en de destijds zo genoemde ‘ New Age’.  Hij voelde zich in deze zoektocht ook aangetrokken tot de oecumenische gemeenschap van Iona en weet zich zeer geïnspireerd door het oorspronkelijke karakter van de religieuze gemeenschap daar.

Zondag 11 juni 15:30 uur “Le Paradis” met muziek van Hendrik Andriessen en Albert de Klerk

‘Le Paradis’ is een kamermuziekprogramma rondom de in 2017 jubilerende, Haarlemse componisten Hendrik Andriessen en Albert de Klerk. Hendrik Andriessen werd 125 jaar geleden geboren en Albert de Klerk precies een eeuw geleden. Van beide componisten zullen liederen, sonates, trio’s worden uitgevoerd naast composities van Franse (Francis Poulenc) en Nederlandse (Leo Smit) tijdgenoten.

De musici zijn: Irene Maessen – sopraan, Eleonore Pameijer – fluit, Bob van der Ent – viool, Henry Kelder – piano.

Tevens zal er een nieuw gecomponeerd werk uitgevoerd worden voor het voltallige ensemble, als een hommage aan beide componisten. De componiste Sylvia Maessen inspireert dit nieuwe werk op een deels verloren gegane compositie, die Hendrik Andriessen voor haar schreef.

Woensdag 13 september 17:30 uur Henk Nellen over: “Van gids voor het heil tot geschiedverhaal over het Joodse volk”

De Nederlandse humanist Hugo Grotius (1583-1645) heeft internationale roem verworven met zijn werken over het natuur- een volkerenrecht. Minder bekend is dat hij tijdens en na zijn detentie in Slot Loevestein een aanzienlijk deel van zijn energie en tijd benutte voor het schrijven van een uitgebreid Bijbelcommentaar. In de nadagen van zijn carrière (en gedeeltelijk ook postuum) verscheen dit commentaar in druk: het gaat om drie delen annotaties op het Nieuwe Testament (1641-1650) en één deel op het Oude (1644).
De invloed die Grotius op de 17e-eeuwse exegese heeft gehad is enorm en zeker vergelijkbaar met het Nachleben van zijn juridische studies.
In zijn lezing zal Henk Nellen op die invloed ingaan en proberen aan te tonen dat Grotius in minstens twee opzichten pioniersarbeid verrichtte: hij plaatste de boeken van de Bijbel in hun historische context en slaagde er zo in zowel op het gebied van de Bijbelse profetieën als op dat van de goddelijke inspiratie een innovatieve uitleg te geven. Door profetieën op een directe vervulling binnen de mentale gezichtskring van de toehoorders te betrekken bevorderde hij de historische uitleg van de Bijbel. Datzelfde deed hij door de goddelijke inspiratie van de Bijbel in te perken en bijvoorbeeld voor de strikt historische gedeelten uit te sluiten. Op deze wijze bood hij een aanvaardbare verklaring voor allerlei inconsistenties, tegenstrijdigheden en chronologische fouten die tot dan toe tot ingenieuze, maar uit de lucht gegrepen harmonisaties en verdoezelingen hadden geleid. Tevens kon Grotius die tekstuele ongerechtigheden als minder relevant betitelen en toeschrijven aan het overleveringsproces waaraan de Bijbel in de loop der tijd onderhevig was geweest. Zo gaf hij ook ruimte aan een minder dogmatische, en meer op de ethiek gerichte uitleg van Gods Woord.
Vervolgens zal de lezing ingaan op de manier waarop de visies van Grotius later in de eeuw werden opgepakt en in een radicaal-historische uitleg van de Bijbel uitmondden: van een gids voor het heil degradeerde het boek, althans in de ogen van een intellectuele elite, tot een losse verzameling van uiteenlopende teksten die alleen verband met elkaar hielden omdat zij inzage gaven in de bewogen geschiedenis van het Joodse volk: de Verlichting was aangebroken.
Dr H.J.M. Nellen is verbonden aan het Huygens Instituut, Amsterdam; eind 2014 ging hij met emeritaat aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam, waar hij bijzonder hoogleraar was in de ideeëngeschiedenis van de moderne tijd.

Woensdag 4 oktober 17:30 uur Gert Jan Geling over: “De positie van moslims in Nederland”

Dit onderwerp doet in Nederland doorgaans veel stof opwaaien. Momenteel zien we binnen de Nederlandse moslimgemeenschappen een aantal trends zich ontvouwen. Dat geldt ook voor de manier waarop de Nederlandse samenleving op de islam en op moslims reageert.
De moslimgemeenschappen worden hierdoor beïnvloed en omgekeerd zijn de ontwikkelingen binnen de moslimgemeenschappen van invloed op hoe niet-moslims in Nederland tegenover de islam en moslims staan.
Tijdens deze lezing gaan hij hier verder op in. De nadruk zal komen te liggen op ontwikkelingen die zich actueel binnen islamitisch Nederland voordoen, op de reactie van de Nederlandse samenleving op de islam en de toekomst van moslims en de islam in Nederland. GJ Geling is onder meer is docent aan de Haagse Hogeschool, promovendus aan de Universiteit Leiden en columnist & publicist.
Dr G.J.J. Geling (1987) is historicus, theoloog en arabist; hij studeerde o.a. aan de Rijksuniversiteit Groningen, de universiteit Utrecht en de university of Wisconsin.

Woensdag 25 oktober 17:30 uur Harry Knipschild over: “De Missie in China in de 19e eeuw”

China is tegenwoordig een van de machtigste landen in de wereld. Twee eeuwen geleden was dat anders. Het Chinese keizerrijk verzwakte door opvolgingskwesties, interne conflicten, een niet-adequate bestuursstructuur en natuurrampen.
China was halverwege de negentiende eeuw niet meer in staat de opdringende Europeanen te weren. Britse en Franse militairen met moderne wapens wisten in 1860 ‘ongelijke verdragen’ op te leggen. Daarin werd mede bedongen dat Europese missionarissen en zendelingen voortaan onder protectie van de keizer in het hele rijk ‘het geloof van het westen’ mochten verkondigen.
Jonge Europese priesters werden vanuit Rome opgeroepen om zich als missionaris in te schepen en de rest van hun leven in het verre oosten in te zetten voor de bekering van de ‘heidenen’. Daarmee zouden ze na een kort (tijdelijk) verblijf op aarde in de hemel komen.
Een eeuwige beloning leek groot, vooral wanneer die het gevolg was van sterven als martelaar. Steeds grotere groepen jonge mannen, priesters en broeders, weldra gevolgd door vrouwen (zusters), offerden zich op voor de goede zaak.
Veel Chinezen waren niet blij met de komst van de Europeanen, die zich bovendien steeds agressiever gingen gedragen. In 1900 culmineerde het verzet in de zogenaamde Bokser-opstand, waarbij heel wat missionarissen en hun bekeerlingen om het leven gebracht werden. Geallieerde troepen wisten de Chinezen echter opnieuw klein te krijgen, zodat het christendom wederom een periode van bloei in kon gaan.
In 2005 promoveerde Knipschild op een proefschrift Ferdinand Hamer1840-1900, missiepionier en martelaar in China., waarna ook zijn boek Soldaten van God verscheen
Dr H.H. Knipschild (Heerlen, 1944) studeerde geschiedenis in Leiden. Hij promoveerde op het onderwerp “Ferdinand Hamer 1840-1900. Missiepionier en martelaar in China.

Woensdag 15 november 17:30 uur Paul Aalbers over “Poesjkins noodlot; avonturen van een Gelders edelman”

In 1826 ontmoette de Gelderse edelman Jacob Derk Burchard Anne baron van Heeckeren van Enghuizen, de jonge Franse edelman George d’Anthes, afkomstig uit een verarmde familie uit Soultz in de Elzas. Deze was op weg naar Rusland om daar in dienst te treden als officier in het keizerlijk leger van de tsaar. Van Heeckeren, die de herenliefde was toegedaan, raakte spoorslags verliefd op de jonge Fransman en besloot hem voortaan onder zijn hoede te nemen door voor zijn levensonderhoud te zorgen en hem als zoon te adopteren.
Binnen de toenmalige Petersburgse hofkringen, waar van Heeckeren weliswaar bekend stond als een gemene intrigant, gold hij met d’Anthes als een gewild societyfiguur temidden van de talrijke diners , bals en andere festiviteiten.
Op een van die bals sloeg het noodlot toe. D’Anthes ontmoette daar Natalja Poesjkina-Gontsjarova, de echtgenote van de beroemde dichter Alexander Poesjkin, op wie hij verliefd werd .Door machinaties van Van Heeckeren en een tweede relatie van d’Anthes, nu met Natalja’s ongehuwde zuster Jekaterina, (die hij zwanger maakte en vervolgens met pracht en praal huwde) raakte Poesjkin in een zware depressie . Zonder aanleiding stuurt hij aan Van Heeckeren een beledigende brief, waarin hij zowel hem als d’Anthes beschimpt.
Van Heeckeren besluit d’Anthes naar voren te schuiven om te duelleren. Dit loopt uit op het vermaarde duel waaraan Poesjkin bezweek.
Als gevolg van deze gebeurtenis was geheel Petersburg in rep en roer. Zowel van Heeckeren als d´Anthes, moesten op bevel van de tsaar het land te verlaten, waaraan beiden uiteraard gevolg gaven. Niet te veel moet nu reeds verteld worden. Dr. Paul G. Aalbers zal ons dit verhaal in kleuren en geuren, verluchtigd met lichtbeelden , uit de doeken doen.

Woensdag 20 december 17:30 uur Carel ter Linden over: “Twee verschillende geboorteverhalen van Jezus”

De bijbel kent twee zeer verschillende geboorteverhalen van Jezus, die totaal verschillend zijn: dat van Mattheüs en van Lucas. Zulke verhalen (de bijbel kent er meer) moeten dan ook niet gelezen worden als een reportage van die geboorte, maar willen de betékenis schetsen van het leven van de betrokkene. Beide schrijvers verwerken in hun verhaal (zo’n 50 jaar na Jezus’ dood) wat hen persoonlijk in de figuur van Jezus het meest heeft geraakt. Alleen door ze zó te lezen kunnen deze verhalen ons verrassen en ontroeren.
Ds C.A. ter Linden (Amersfoort, 1933) is predikant en publicist, o.a. van “Wat doe ik hier in Godsnaam?”

 

-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-

 

De OpenBoek lezingen vinden plaats in de Nieuwe Kring, Oscar Mendliklaan 3, Aerdenhout.

Zaal open (voor een glaasje)            17.00 uur

Begin van de lezing                           17.30 uur       

Gemeenschappelijke maaltijd na afloop van de lezingen 18.45-20.00 uur.
(uitsluitend voor wie zich daarvoor tevoren hebben aangemeld)                 

Reserveren voor de maaltijd uiterlijk 12.00 uur op de dag voorafgaande aan de lezing – telefonisch op het nummer van De Nieuwe Kring 06 1639 6446 of door overmaking van het bedrag op NL62 ABNA 0433 535 318 t.n.v. De Nieuwe Kring onder vermelding van “OpenBoek” en de datum van de lezing.
Leden genieten voorrang voor de maaltijd, wanneer zij zich ten minste een week voor de dag van de lezing opgeven.

Kosten:   Lezing    € 7,- voor leden en € 10, – voor niet-leden;

                 Maaltijd   € 12,- voor leden en € 15,- voor niet-leden, inclusief drankjes.